Chrześcijańskie kościoły w Ziemi Świętej

Ziemia Izraela, miejsca, w których rozegrały się wydarzenia opisane w świętych pismach chrześcijaństwa,  kraj, który był świadkiem świętej historii (historia sacra), wyróżnia się także przebogatą tradycją chrześcijańską. Wiele miejsc zostało uświęconych pamięcią historyczno-religijną, a następnie przez różne struktury upamiętniające i rytuały, i służą jako cele pielgrzymek. Poza wydarzeniami, postaciami i miejscami uświęconymi przez tradycję – to właśnie lokalna społeczność chrześcijańska utrzymała ciągłość tradycji i pamięci przez 2000 lat historii chrześcijaństwa. Liczne Kościoły chrześcijańskie, jedna z wyróżniających cech bliskowschodniego  chrześcijaństwa czynią z Kościoła Jerozolimskiego antropologiczno-teologiczno-liturgiczne muzeum. Ta różnorodność powoduje, że Ziemia Święta jest odbierana jako złożony obraz różnorodnych religijnych przeżyć. Na przykład w Bazylice Grobu Świętego wielbi Pana pod jednym dachem sześć różnych Kościołów, a czynią to równocześnie w języku łacińskim, greckim, armeńskim, koptyjskim, syriackim (syryjskim) oraz w języku starożytnej Etiopii.

 

Kościół Katolicki

Kościół Rzymsko-Katolicki na Bliskim Wschodzie znany jest jako "Kościół Łaciński", nazwany tak od języka, w którym modlono się w przeszłości. W okresie wypraw krzyżowych, katolicy wznosili nowe kościoły, z których część zachowała się do dnia dzisiejszego w formie nienaruszonej. Wśród nich znajduje się Kościół Św. Anny (tradycyjne miejsce narodzin Matki Boskiej), oraz najważniejszy – Bazylika Grobu Świętego, w sercu Starego Miasta w Jerozolimie. W XIV w. zakon franciszkanów przybył do Ziemi Świętej. Franciszkanie odnawiali i budowali sanktuaria, tak więc papież powierzył im opiekę nad sanktuariami w Ziemi Świętej ustanawiając Kustodię Ziemi Świętej. Franciszkanie ratowali sanktuaria od zapomnienia, a po przeprowadzeniu prac wykopaliskowych i odsłonięciu pozostałości z ubiegłych stuleci, wznosili kościoły, takie jak monumentalny kościół w Nazarecie, stojący na miejscu Zwiastowania, oraz kościół stojący nad domem Piotra Apostoła w Kafarnaum. W XIX w. pierwszy Łaciński Patriarcha od czasu wypraw krzyżowych przybył do Jerozolimy, i wspomagany przez dziesiątki miejscowych wspólnot zakonnych oraz katolickich instytucji, zapełnił Ziemię Świętą kolejnymi kościołami, klasztorami, instytucjami i domami gościnnymi. Wraz ze wzrostem licznych religijnych społeczności i wieloma wybitnymi postaciami religijnymi z całego świata (z Francji, Włoch oraz z innych krajów), także arabsko-katolicka społeczność przybierała na sile w Ziemi Świętej i stworzyła zaskakującą,  fascynującą liturgię łacińską w języku arabskim (na przykład tłumaczenia na język arabski łacińskich hymnów Tomasza z Akwinu śpiewanych w czasie procesji na Boże Ciało). Poza arabską ludnością katolicką we wsiach i miastach w Izraelu, Kościół Katolicki jest reprezentowany w Izraelu przez trzy organizacje: Zakon Franciszkanów, Patriarchat Łaciński oraz Nuncjaturę Papieską. Pierwsze dwie organizacje prowadzą procesje i celebrują obrządki religijne oraz katolickie święta zgodnie z chrześcijańskim kalendarzem gregoriańskim, w czym uczestniczą zarówno społeczności lokalne, jak i pielgrzymi z całego świata. Niektóre z najbardziej znanych to procesja w Palmową Niedzielę, w czasie której dziesiątki tysięcy wiernych niosący gałązki palmowe przechodzą szlakiem z Góry Oliwnej do Starego Miasta w Jerozolimie wznosząc okrzyki "Hosanna".

 

 

 

 

Katolickie Kościoły Wschodnie

W Ziemi Świętej Katolickie Kościoły Wschodnie maja większą liczbę członków niż Łaciński Kościoł Katolicki. Wprawdzie wszystkie podlegają Papiestwu, lecz te katolickie wspólnoty różnią się  obrządkiem i tradycjami kulturalnymi: grecko-katolickie, maronicko-katolickie, armeńsko-katolickie, syryjsko-katolickie, itd. Rytuały katolickie w okresie Wielkiego Tygodnia według obrządków wschodnich oferują podniecającą okazję do przeżycia tego święta inaczej.

  

Ortodoksyjne Kościoły Wschodnie

Grecki Kościół Prawosławny chlubi się nieprzerwaną obecnością w Ziemi Świętej przez 1700 lat, począwszy od IV w. n.e., założony przez bezpośredniego potomka Św. Jakuba (brata Jezusa), pierwszego biskupa Jerozolimy.  Na czele kościoła stoi Prawosławny Patriarcha Jerozolimy, wspomagany przez dziesiątki zakonników, członków "Braterstwa Grobu Świętego". Patriarchat mający siedzibę obok Bazyliki Grobu Świętego, sprawuje opiekę nad dziesiątkami prawosławnych wspólnot arabskich, dziesiątkami klasztorów i sanktuariów, jak również nad dużą liczbą pielgrzymów przybywających z całego świata Prawosławia. Dominująca rola Kościoła Prawosławnego przejawia się w jego licznych prawach do miejsc świętych, które przyznają mu priorytet nawet we wspólnych obrządkach wszystkich Kościołów.

 

 

Kościół Prawosławny prowadzi modlitwy, ceremonie i obchodzi święta według tradycji bizantyjskiej (ryt bizantyjski) zgodnie z chrześcijańskim kalendarzem juliańskim, który pozostaje 13 dni do tyłu za kalendarzem gregoriańskim, stosowanym na zachodzie. Kalendarz prawosławny ma wiele świąt, niektóre z nich barwne i zupełnie unikalne, które obchodzone są w obecności Patriarchy Jerozolimy i wielkiej liczby pielgrzymów, takie jak na przykład nocna procesja do "Grobu Maryi" w sierpniu, zstąpienie do rzeki Jordan, aby wrzucić do niej krzyż w czasie święta Teofanii w styczniu, i najbardziej słynne – ceremonia Świętego Ognia w Wielką Sobotę.

 

Inne narodowo-prawosławne kościoły także obecne są w Ziemi Świętej, i otrzymują swoje uprawnienia od Greckiego Prawosławnego Patriarchy Jerozolimy, to jest Rosyjski Kościół  (Cerkiew) Prawosławny i Rumuński Kościół Prawosławny. Szczególnie wybija się Kościół Rosyjski, który  posiada kościoły i klasztory wokół Jerozolimy i na terenie Izraela,  zakonników i zakonnice, i przyjmuje masowe pielgrzymki. Święta, procesje i egzaltowane hymny religijne Rosyjskiej Cerkwii wzbogacają liturgiczną mozaikę Ziemi Świętej.

 

 

Ortodoksyjne Kościoły Orientalne (obrządku przedchalcedońskiego)

Kościoły Orientalne to te kościoły, które akceptowały decyzje Kościoła aż do początku czwartego stulecia, lecz odrzuciły decyzje soboru chalcedońskiego z 451r. Kościoły te zachowały swój niezależny byt oraz swoje instytucje, utrzymując przy tym swoje inne unikalne tracycje oraz język. Od dawna obecne są w Jerozolimie i w innych rejonach Ziemi Świętej, ich prawa do obrządku i do obecności w saktuariach są uznane na arenie międzynarodowej, jak również stanowią barwny i ekscytujący dodatek do bogactwa Ziemi Świętej.

 

Apostolski Kościół Ormiański

Naród ormiański był pierwszym, który przyjął chrześcijaństwo jako religię narodową, a także istnieją dowody nieprzerwanej obecności ormiańskiej w Jerozolimie od czwartego stulecia do dnia dzisiejszego. Poza Kościołem Macierzystym w Armenii, Kościół Ormiański w Jerozolimie ma niezależny Patriarchat, odpowiedzialny za należący do Ormian majątek oraz szerokie prawa w sanktuariach. Bogato zdobiona katedra, klasztory ormiańskie oraz ich otoczenie tworzą ich własną dzielnicę Starego Miasta w  Jerozolimie. Unikalne rytuały tego Kościoła są wspaniale celebrowane w ormiańskiej katedrze oraz w innych sanktuariach zgodnie z prastarymi prawami, przy użyciu starożytnego ormiańskiego języka i pisma. Wśród unikalnych elementów cechujących ormiańską wspólnotę są uroczystości Bożego Narodzenia, które obchodzone są w Betlejem szczególnego dnia 18-19 stycznia, lecz  jedynie w Ziemi Świętej.

 

 

 

Koptyjski Kościół Ortodoksyjny, Syryjski Kościół Ortodoksyjny, Etiopski Kościół Ortodoksyjny

Te trzy Kościoły Wschodnie reprezentują starożytne tradycje chrześcijaństwa: koptowie reprezentują chrześcijan z Doliny Nilu, Syryjczycy reprezentują chrześcijan mówiących po syryjsku (syriacku) na Bliskim Wschodzie, a Etiopczycy reprezentuja pierwszy chrześcijański kraj w Afryce: Etiopię. Na czele tych Kościołów stoją arcybiskupi mający siedzibę w Jerozolimie, którzy podlegają Patriarchom rezydującym poza granicami Ziemi Świętej, odpowiednio w Aleksandrii, w Antiochii (dzisiejszym Damaszku) i w Addis Abebie.  Wprawdzie liczba lokalnych wiernych nie przekracza kilku tysięcy, lecz obecność tych Kościołów przydaje barwności ulicom i kościołom, zwłaszcza w dniach najważniejszych świąt. Śpiewne okrzyki "Zmartwychwstał" słychać w Jerozolimie w starożytnych językach: koptyjskim (język mówiony w Egipcie przed arabskim), syryjskim (czyli syriackim, jednym z dialektów aramejskiego), oraz w języku starożytnej Etiopii – gyyz.

 

Kościoły Protestanckie

Kościoły protestanckie przybyły do Ziemi Świętej w XIX w. Pierwszą większą inicjatywą była inicjatywa podjęta przez Kościół Anglikański oraz Kościół Luterański, które współpracowały przez kilka lat jako jedno wspólne biskupstwo w Jerozolimie. Później każdy z nich ustanowił własne kościoły, instytucje nauczające,  ochrony zdrowia, i inne. Poza budowlami w różnych miastach Izraela, wzniesiono Katedrę Św. Jerzego oraz okoliczne budynki towarzyszące, które służą arcybiskupowi anglikańskiemu Ziemi Świętej, jak również monumentalne kościoły luterańskie na Górze Oliwnej (Augusta Wiktoria) oraz w pobliżu Bazyliki Grobu Świętego. Małe lokalne wspólnoty powstały przy obu Kościołach (wraz z angielsko-, niemiecko-, szwedzko-, duńsko- i fińskojęzycznymi wspólnotami), pod kierunkiem arabskiego biskupa. Jednym z najsłynniejszych sanktuariów protestanckich w Ziemi Świętej jest Grób w Ogrodzie, uznany przez anglikanów jako miejsce pochówku Jezusa. Grób w Ogrodzie stał się bardzo ważnym miejscem modlitwy i medytacji dla pielgrzymów protestanckich.

 

 

Inne Kościoły Protestanckie, takie jak Kościół Szkocji, Kościół Baptystów oraz inne, wybudowały budynki i świątynie, a organizacje protestanckie uczestniczą w organizowaniu interesujących religijnych spotkań takich jak coroczne Ewangeliczne Święto Szałasów w Jerozolimie.