Pascha (Pesach, Święto Przaśników)

Pascha, Pesach, lub Święto Przaśników jest wielkim świętem żydowskim, jednym z trzech świąt pielgrzymich, razem z Sukkot (Świętem Szałasów, Kuczki) oraz Szawuot (Świętem Tygodni). W czasie tych świąt, cała żydowska ludność pielgrzymowała do Świątyni w Jerozolimie.

Święto zaczyna się dnia 15 miesiąca nisan (wypadającego zwykle w kwietniu), trwa siedem dni i upamiętnia wyzwolenie Żydów z niewoli egipskiej. Zgodnie z Torą (Pięcioksięgiem Mojżesza), Izraelici żyli w Egipcie, i Egipcjanie uczynili z nich niewolników. Mojżesz został przywódcą Izraelitów i poprosił Faraona, aby zezwolił jego ludowi odejść. Kiedy Faraon odmówił, Mojżesz poprowadził kampanię, która zakończyła się ich pośpiesznym wyjściem z Egiptu.

Święto Pesach nazywane jest też Świętem Wolności, i ten jego aspekt jest podkreślany w modlitwach i rytuałach: wyjście z niewoli na wolność symbolizuje fizyczne i duchowe odkupienie oraz dążenie człowieka do wolności.

W wigilię święta, nazywaną wieczorem sederowym, całe rodziny gromadzą się przy uroczystym posiłku sederowym. Ważną żydowską zasadą jest też zapraszanie osób samotnych, nie mających rodzin, z którymi mogliby obchodzić święto.

Inną nazwą Paschy jest Święto Przaśników. Historia wyjścia z Egiptu opowiada, że Izraelici opuścili Egipt w pośpiechu, i ciasto, które przygotowywali, nie miało czasu wyrosnąć, więc upiekli je jako macę, chleb bez zakwasu. Jedną z ważnych zasad tego święta jest powstrzymanie się od jedzenia zakwasu – wszelkich wyrobów przygotowanych z mąki, której pozwolono wyrosnąć, oraz artykułów zawierających mąkę. Zamiast chleba Żydzi jedzą macę.

Kolejną nazwą Paschy jest Święto Wiosny, ponieważ Paschę obchodzi się na wiosnę.

Pierwszy i ostatni dzień święta są dniami odpoczynku, i w te dni zabroniona jest wszelka praca. W dni pośrednie, tzw. półświęto zwane po hebrajsku Chol ha-Mo’ed, zakaz pracy jest mniej ostry.

 

ZWYCZAJE ŚWIĄTECZNE  

Zakaz spożywania zakwasu – W czasie Pesach nie wolno jeść zakwasu (chamec) na pamiątkę macy, którą Izraelici jedli w czasie ucieczki z Egiptu. Zakaz obejmuje wszystkie rodzaje pieczywa i wypieków z ciasta mącznego, oraz wszelkie typy makaronów.

Spożywanie macy – Maca to płaski chleb przaśny. W czasie uroczystej kolacji sederowej jedzenie macy nie jest obowiązkowe, ale w większości żydowskich rodzin maca jest uznaną alternatywą pieczywa w całym okresie świątecznym.

Usunięcie zakwasu (chamec) – po hebrajsku Biur Chamec – W tygodniach poprzedzających Pesach, Żydzi tradycyjnie bardzo dokładnie sprzątają domy, aby usunąć wszelkie ślady zakwasu. Po zapadnięciu zmroku w wieczór poprzedzający początek Paschy, religijni Żydzi przeszukują wszystkie kąty domu ze świecą, aby przekonać się, że nie zostały żadne okruchy chamecu. Państwo Izrael, jako przedstawiciel żydowskiego społeczeństwa, zwyczajowo sprzedaje cały chamec w Izraelu nie-Żydowi za symboliczną cenę (i odkupuje z powrotem natychmiast po zakończeniu święta).

Seder – Kolacja sederowa to długi świąteczny rytualny posiłek w pierwszy wieczór Paschy. Rodzina gromadzi się wokół świątecznego stołu sederowego, następuje czytanie Hagady, opowieści o wyjściu z Egiptu, oraz świąteczny posiłek. Hagada zawiera fragmenty z Biblii dotyczące wyjścia z Egiptu, fragmenty z Miszny (kompendium tradycji pierwotnie przekazywanych ustnie dotyczących żydowskiego prawa religijnego), komentarze i pieśni. Hagadę czyta się, aby przekazywać z pokolenia na pokolenie  tradycje dotyczące Paschy. Wszystkie rytuały celebrowane w czasie wieczerzy sederowej mają symboliczne znaczenie, takie jak spożywanie macy i gorzkich ziół, wypijanie czterech kielichów wina, wspólne śpiewy, i oczywiście wielki posiłek.

Afikoman – Aby zachęcić dzieci, żeby nie zasypiały w czasie wieczerzy sederowej, zwyczajowo chowa się specjalny kawałek macy, zwany afikomanem, gdzieś w domy, a dzieci próbują go znaleźć. Ten kto znajdzie Afikoman, dostaje zazwyczaj nagrodę.

 

 

 

WAŻNE INFORMACJE  

Niemal wszystkie izraelskie firmy są zamknięte pierwszego i ostatniego dnia Pesach. W czasie dni półświęta (Chol ha-Mo’ed), wiele biur i firm otwiera się tylko rano, a wiele izraelskich rodzin wyjeżdża na wakacje lub na jednodniowe wycieczki za miasto.

Większość izraelskich restauracji stosuje się do przepisów koszernego jedzenia na Pesach, i w wielu miejscach serwuje się dania koszerne na Paschę zastępujące zwykłe jedzenie. Ostatnio jednak, zwłaszcza w rejonie Tel Avivu, w części restauracji przestrzega się mniej skrupulatnie koszerności na Paschę, i można znaleźć miejsca, w których podaje się chleb, ciasta i dania z makaronu. Prosimy zwrócić uwagę, że piwo nie jest koszerne w czasie Paschy.